محمد بن محمد بن أحمد القرشي ( ابن الاخوة ) ( مترجم : جعفر شعار )

68

آيين شهردارى ( فارسى )

تا كفه به پايين متمايل شود و خريدار متوجه نباشد ، زيرا وى به ترازو مىنگرد نه به دهان فروشنده . فروشندگان تقلبى ديگر نيز مىكنند كه سبب كم‌فروشى است ، چنان كه مومى زير يكى از كفه‌ها مىچسبانند يا حلقهء بالاتر ترازو را با موى نازكى كه براى خريدار نامرئى است مىبندند و بدين‌سان از كالا كم مىكنند ، و نيز برخى از فروشندگان آويزه‌اى دارند به نام « مودى » « 1 » ، يعنى عمود ترازو فولادى و زبانهء آن از نرم آهن است ، زبانه را به سوى كفه‌اى كه محتوى كالا خواهد بود كج مىكنند و بدين‌سان كم مىفروشند . و بدان اى محتسب كه ترا به امر پيمانه و وزن گمارده‌اند و اين كارى است كه مردم روزگاران گذشته را نابود ساخته است . بايد كه به دست خود بدين كار بپردازى و ترازو و پيمانه را بررسى كنى و بر خطاكاران نبخشى زيرا بخشودن از خطا بازنمىدارد و همهء اين فروشندگان از عامهء مردم‌اند ، پس هركه نفس خود را تزكيه نكند و همتش جز فرج و بطن نباشد مجازات و تعزير است كه او را از گناه بازمىدارد و خطاكار را بر جاى خود مىنشاند . قپان قبطى بايد كه محتسب هر زمان قپان قبطى را بيازمايد چه در نتيجهء استعمال بسيار در وزن كردن هيزم و كالاهاى سنگين خراب مىشود . بايد عيارهايى از سنگ‌ريزه‌ها در كيسه‌هايى از ليف هندى يا پارچهء زبر كتانى نزد خود و در جايى دور از رطوبت و غبار نگاه دارد و براى آزمايش و بررسى قپانها مردى ديندار و امين كه شايبهء ريا در كارش نباشد و پرواى نفع دوستان را نكند بگمارد . و نيز بر محتسب است كه كسى را اجازهء توزين با قپان ندهد مگر آنكه امانت و عدالت و وقوف او به وسيلهء عادلانى كه برگزيدگان مجلس او

--> ( 1 ) - مودى شايد اسم فاعل باشد از « اودى » يعنى هلاك و نابود ساخت .